In het kort: een LMRA (Last Minute Risico Analyse) is een korte veiligheidscheck die je als uitvoerder op de werkplek doet, vlak voordat je aan het werk begint. Je kijkt of de gevaren bekend zijn, de maatregelen getroffen zijn en of je het werk nu veilig kunt doen; zo niet, dan begin je niet. Digitaal open je de LMRA met een QR-code of NFC-tag op de werkplek, kun je geen vraag overslaan en blijft van elke controle een registratie over die je leidinggevende echt kan terugzien.
Wat is een LMRA?
De Last Minute Risico Analyse is in Nederland en België een vast onderdeel van veilig werken. Je kent hem vooral van VCA, de veiligheidschecklist voor aannemers en de bedrijven die met hen werken, in de bouw, in de industrie en bij onderhoud. Het idee is eenvoudig: hoe goed een klus op kantoor ook is voorbereid, ter plekke kan de situatie anders zijn. Een leiding staat nog onder druk, een collega werkt een verdieping hoger, het afzetlint is weg, de vloer is glad van de regen. De LMRA is het moment waarop je even stilstaat, om je heen kijkt en bewust besluit of je veilig kunt beginnen.
Een LMRA vervangt de RI&E niet. Elke werkgever moet volgens artikel 5 van de Arbeidsomstandighedenwet een risico-inventarisatie en -evaluatie hebben, met een plan van aanpak voor de maatregelen. Die beoordeling maak je vooraf. De LMRA controleert op het laatste moment en ter plekke of die maatregelen er echt zijn en of er niets nieuws is bijgekomen. Werk je met een werkvergunning, dan is de LMRA de laatste check vóórdat je de vergunning gebruikt.
Wanneer doe je een LMRA?
De vuistregel: vóór elke taak met een reëel risico, en opnieuw zodra de situatie verandert. Typische momenten:
- Bij de start van onderhoud, reparatie of reiniging aan machines en installaties.
- Voor werken op hoogte, in besloten ruimten, bij bewegende delen of met gevaarlijke stoffen.
- Als een servicemonteur of verhuurtechnicus aankomt op een locatie bij de klant die hij niet kent.
- Na een pauze, bij overdracht van de klus aan een collega of als de omstandigheden wijzigen (weer, andere ploegen in de buurt, een andere machinetoestand).
- Voor een taak die je zelden doet en waar de routine dus ontbreekt.
Welke vragen horen in een LMRA?
De meeste LMRA-kaartjes stellen dezelfde handvol vragen. Pas ze aan op jullie werk, maar houd ze kort. Een gangbare set:
- Weet ik wat de klus is en hoe ik hem uitvoer (werkinstructie, werkvergunning, afspraken met de leidinggevende)?
- Ken ik de gevaren van deze taak en van deze plek?
- Zijn de afgesproken maatregelen getroffen (afsluiten, vergrendelen, afzetten, ventileren, gasmeting)?
- Heb ik het juiste gereedschap en de juiste persoonlijke beschermingsmiddelen, en zijn ze in orde?
- Is de werkplek veilig: toegang, vluchtweg, vloer, verlichting, anderen die in de buurt werken?
- Weet ik wat ik moet doen bij een noodsituatie en wie ik bel?
- Kan ik dit werk nu veilig uitvoeren? Zo niet: stoppen, niet beginnen.
Die laatste vraag is waar het om draait. Alle vragen ervoor helpen je om daar eerlijk antwoord op te geven.
Waarom schieten papieren LMRA-kaartjes tekort?
LMRA-kaartjes op papier zijn goedkoop en iedereen kent ze. Het probleem zit niet in de vragen, maar in wat er met de antwoorden gebeurt. In de praktijk wordt het kaartje uit je hoofd ingevuld in de bus, blijft het in een broekzak zitten of verdwijnt het in een bak die niemand leest. Gaat er iets mis, dan kan niemand zeggen of de LMRA is gedaan, door wie, hoe laat en met welke antwoorden. En omdat niemand de kaartjes terugziet, valt het ook niet op als hetzelfde probleem steeds terugkomt, zoals dezelfde ontbrekende afzetting of dezelfde kapotte ladder.
| Onderdeel | Papieren LMRA-kaartje | Digitale LMRA |
|---|---|---|
| Start | Kaartje van een stapel of uit je zak, vaak achteraf ingevuld | Scan van de QR-code of NFC-tag op de werkplek opent de juiste LMRA |
| Vragen | Eén algemeen kaartje voor elke klus | Vragen per taak of locatie, altijd de actuele versie |
| Volledigheid | Vragen kun je overslaan | Verplichte vinkjes: half afronden kan niet |
| Bewijs | Een vinkje | Foto van de situatie, handtekening, tijdstip en gebruiker |
| Stopregel | Op de achterkant gedrukt, als hij er al staat | Zichtbaar in de stap waarin je "nee" antwoordt |
| Terugkijken | Bak in de bouwkeet, zelden gelezen | Overzicht van uitvoeringen per taak, gebruiker en periode |
| Wijzigen | Opnieuw drukken en uitdelen | Nieuwe versie publiceren; de oude blijft herleidbaar |
Hoe richt je een digitale LMRA in?
Een digitale LMRA is een korte werkinstructie die vooral uit bevestigingen bestaat. Met deze zeven stappen ga je van papieren kaartje naar een werkende digitale LMRA.
1. Bepaal waar en voor welke taken een LMRA nodig is
Maak eerst een lijst van de taken en plekken waar een LMRA verplicht is, met je RI&E als bron. Eén algemene LMRA voor al het werk is een begin, maar een specifieke LMRA per type taak (werken op hoogte, werken aan elektrische installaties, werken in een besloten ruimte) stelt betere vragen en krijgt eerlijkere antwoorden.
2. Zet de vragen in korte stappen met verplichte vinkjes
Maak van elke LMRA-vraag een vinkje dat de gebruiker moet aanzetten, en markeer het als verplicht. Houd één thema per stap aan (bijvoorbeeld "Afsluiten en vergrendelen" of "Werkplek"), met een korte uitleg boven de vinkjes over wat "in orde" betekent. Door de verplichte vinkjes kan niemand de LMRA afronden met open vragen.
3. Neem de stopregel op als aparte vraag
Maak van de laatste vraag een keuze ja/nee: "Kan ik dit werk nu veilig uitvoeren?" Zet er direct een uitleg bij wat je doet bij "nee": niet beginnen, de situatie veilig maken als je dat mag, en je leidinggevende bellen (met naam of telefoonnummer in de tekst). Omdat de regel in de stap zelf staat, hoeft niemand de achterkant van een kaartje te onthouden.
4. Vraag om een foto van de situatie
Voeg een fotoblok toe waarin de gebruiker vlak voor de start een foto van de werkplek maakt: de afzetting, het slot en label op de werkschakelaar, de steigerkaart. Een foto kost seconden en zegt achteraf meer dan tien vinkjes. Voeg voor afwijkingen een tekstveld toe waarin de gebruiker beschrijft wat er mis was en wat eraan is gedaan.
5. Sluit af met een handtekening
Eindig de LMRA met een handtekeningblok. De handtekening maakt het besluit persoonlijk: "ik heb dit gecontroleerd en ik begin." Werk je met z'n tweeën, voeg dan een tweede handtekeningblok toe voor de collega of de leidinggevende die akkoord geeft; die tekent op hetzelfde apparaat, want de uitvoering hoort bij degene die hem startte.
6. Hang een QR-code of NFC-tag op de werkplek
Bevestig een QR-code of NFC-tag op de machine, de installatie, de toegang van de besloten ruimte of het verhuurmaterieel. Scannen opent precies de LMRA die daar hoort, zodat de gebruiker niet hoeft te zoeken en de controle plaatsvindt waar het risico is, niet in de kantine.
7. Kijk de registraties terug en verbeter de vragen
Elke afgeronde LMRA is een registratie met gebruiker, tijdstip, antwoorden, foto en handtekening. Laat de leidinggevende of de preventiemedewerker op een vast moment de uitvoeringen per taak en periode bekijken, bijvoorbeeld in de wekelijkse toolbox. Opmerkingen die terugkomen zijn input voor de RI&E, en een vraag die altijd hetzelfde wordt beantwoord, is misschien beter als vaste maatregel dan als vraag. Verbeter de LMRA en publiceer een nieuwe versie.
In de praktijk met digitale werkinstructies
In de Work Instruction App is een LMRA een gewone werkinstructie. Je bouwt hem in de editor in de browser uit blokken: uitlegtekst, vinkjes, een keuzerondje voor de stopvraag, een foto, een tekstveld voor opmerkingen en een handtekening; elk blok kun je verplicht maken. Het concept wordt automatisch opgeslagen; bij publiceren maakt de app een nieuwe versie en blijven de oudere versies herleidbaar.
Op de werkvloer start de gebruiker de LMRA door een QR-code of NFC-tag op de werkplek te scannen (de Android-app kan NFC-tags beschrijven), of kiest hem uit zijn favorieten. Van elke uitvoering legt de app de gebruiker, begin- en eindtijd, de versie en elk antwoord, elke foto en handtekening vast, en afgeronde uitvoeringen filter je per werkinstructie, gebruiker en periode. Dat is precies het bewijs dat je bij een audit nodig hebt. Met het blok "andere werkinstructie starten" leidt de LMRA direct door naar de werkinstructie voor de klus zelf. Voor service- en verhuurbedrijven waarvan de monteurs op wisselende locaties werken, laat de pagina over verhuur zien hoe een tag op het materieel bij de klant de juiste instructie opent.
De app beslist niet of het werk veilig is en stuurt zelf geen alarmen: dat besluit neemt de persoon ter plekke, en de LMRA maakt dat besluit gestructureerd en vastgelegd. Wat de instructie wel kan, is een "nee" een gevolg geven: vink "nee" bij de stopvraag aan als afwijkend antwoord, zodat de uitvoering in het overzicht van uitvoeringen gemarkeerd wordt, en voeg een stap toe die alleen wordt getoond als het antwoord "nee" is, met wat je dan doet en wie je belt. Hoe je de stappen schrijft van de werkinstructie die na de LMRA komt, lees je in werkinstructie maken.
Veelgemaakte fouten bij een LMRA
- Te veel vragen. Een LMRA met dertig punten wordt afvinkwerk. Vijf tot acht goede vragen per type taak zijn meestal genoeg.
- Geen gevolg bij "nee". Als een "nee" nergens toe leidt, geeft niemand hem meer. Maak de stopregel expliciet en sta er als leidinggevende achter.
- De LMRA niet op de werkplek doen. Het gaat erom dat je naar de echte situatie kijkt. Een tag op de werkplek houdt de controle waar hij hoort.
- Nooit naar de resultaten kijken. Een LMRA die niemand terugziet, is papierwerk. Pas door de registraties te bekijken wordt het een veiligheidsinstrument.
