In het kort: de dagelijkse controle van een heftruck is een korte inspectie die de bestuurder doet voordat hij de heftruck voor het eerst in een dienst gebruikt. Je loopt om de heftruck heen, controleert vloeistoffen, banden, vorken, kettingen, mast, remmen, besturing, claxon, verlichting, gordel en accu of gasinstallatie, en je gebruikt de heftruck niet als je een veiligheidsgebrek vindt. Digitaal wordt elke controle per heftruck vastgelegd, met bestuurder, tijdstip, antwoorden en een foto van elk gebrek.

Waarom is een dagelijkse controle van de heftruck verplicht?

Een heftruck is een arbeidsmiddel, en een arbeidsmiddel moet bij elk gebruik veilig zijn. In de Europese Unie volgt dat uit Richtlijn 2009/104/EG over het gebruik van arbeidsmiddelen: de werkgever zorgt dat arbeidsmiddelen geschikt en veilig zijn, en dat arbeidsmiddelen die door gebruik slijten zo vaak worden gecontroleerd dat gebreken op tijd worden ontdekt en verholpen. De nationale regels bouwen daarop voort:

  • Nederland: artikel 7.4a van het Arbobesluit bepaalt dat een arbeidsmiddel dat onderhevig is aan slijtage zo vaak wordt gekeurd als nodig is om de goede staat te waarborgen. De resultaten van die keuringen moeten schriftelijk worden vastgelegd.
  • Duitsland: de Betriebssicherheitsverordnung (BetrSichV, paragraaf 4 lid 5) eist dat arbeidsmiddelen voor elk gebruik op zichtbare gebreken worden gecontroleerd, en DGUV Vorschrift 68 over Flurförderzeuge zegt in paragraaf 9 letterlijk dat de bestuurder de heftruck dagelijks voor gebruik op herkenbare gebreken controleert.
  • Verenigde Staten en Verenigd Koninkrijk: OSHA 29 CFR 1910.178(q)(7) eist een controle voordat de heftruck in gebruik gaat, minimaal dagelijks, en de HSE-richtlijn L117 beschrijft pre-use checks door de bestuurder.

De periodieke keuring door een deskundige vervangt de dagelijkse controle niet. Een band kan op elke willekeurige dag beschadigd raken, een hydraulische slang kan gaan lekken en een ketting kan beschadigd raken. Met de dagelijkse controle vind je dat voordat iemand gaat rijden. En je kunt aan een inspecteur laten zien dat de controle niet alleen op papier bestaat, maar ook echt is gedaan.

Wat staat er op een checklist voor de dagelijkse heftruckcontrole?

De precieze lijst hangt af van het type heftruck (elektrisch, LPG, diesel, reachtruck, elektrische pallettruck) en van de handleiding van de fabrikant, die altijd voorgaat. De tabel hieronder bevat de punten die op bijna elke checklist staan. Verdeel ze over een visuele controle met de heftruck uit en een functiecontrole met de heftruck aan.

OnderdeelWat controleer jeTypische reden om te stoppen
Algemene staatRondje om de heftruck: carrosserie, veiligheidsdak, lastrek, typeplaatje en lastdiagram leesbaarBeschadigd veiligheidsdak, lastdiagram ontbreekt
VloeistoffenHydrauliekolie, motorolie en koelvloeistof (bij verbrandingsmotor), remvloeistof waar zichtbaarNiveau onder minimum, vloeistof op de vloer
Banden en wielenProfiel, sneden, uitgebrokken stukken, bandenspanning bij luchtbanden, wielmoerenDiepe sneden, zichtbaar karkas, losse wielmoeren
VorkenScheurtjes bij de hiel, verbogen of versleten vorken, borgpennen aanwezig, beide vorken even hoogZichtbare scheur, borgpen ontbreekt
KettingenGelijke spanning op beide kettingen, geen beschadigde of vastzittende schakels, bevestiging in ordeBeschadigde schakel, een ketting duidelijk slap
Mast en hydrauliekZonder last heffen, dalen en kantelen over het volle bereik; soepel, zonder schokken of geluidenMast zakt weg of kruipt, schokkende beweging
RemmenBedrijfsrem en parkeerrem houden de heftruck vast; inchpedaal waar aanwezigRem houdt niet, lange pedaalweg
BesturingVolledig links en rechts, geen overmatige speling, geen zware puntenSpeling of stroefheid in de besturing
Claxon, verlichting en signaleringClaxon, koplampen, achterlichten, zwaailamp, achteruitrijsignaal, blue spot waar aanwezigClaxon of achteruitrijsignaal werkt niet
Stoel en gordelStoel zit vast, gordel klikt vast en rolt op, stoelschakelaar werktGordel beschadigd of klikt niet vast
Accu (elektrisch)Laadtoestand, kabels en stekker onbeschadigd, accu vastgezet, geen gemorst accuzuurBeschadigde kabel of stekker
Gasinstallatie (LPG)Gasfles vastgezet, kraan en slang onbeschadigd, geen gasluchtGaslucht, beschadigde slang
LekkagesKijk onder de heftruck en bij slangen, cilinders en mast naar olie, brandstof of koelvloeistofActieve lekkage van hydrauliekolie of brandstof
Bediening en displayWaarschuwingslampjes gaan uit na het starten, urenteller leesbaar, hendels veren terug naar neutraalWaarschuwingslampje blijft branden

Houd de lijst kort genoeg voor een paar minuten. Een checklist van een kwartier wordt uit het hoofd afgevinkt. Verschillen je heftrucks sterk, maak dan een checklist per type in plaats van een lange lijst met veel "niet van toepassing".

Hoe voer je de dagelijkse controle uit, stap voor stap?

De volgorde hieronder werkt voor de meeste contragewichtheftrucks. Pas hem aan op je eigen wagenpark en de handleiding van de fabrikant.

1. Leg vast welke heftruck je controleert

Begin met het nummer van de heftruck, het interne nummer of het serienummer. Zonder heftrucknummer is een checklist waardeloos: je ziet de geschiedenis van een heftruck niet en je kunt niet aantonen dat juist deze heftruck vandaag is gecontroleerd.

2. Doe de visuele controle met de heftruck uit

Loop met de sleutel eruit om de heftruck heen en bekijk carrosserie, veiligheidsdak, vorken, kettingen en banden. Kijk onder de heftruck naar plassen olie, koelvloeistof of brandstof en controleer of het lastdiagram aanwezig en leesbaar is.

3. Controleer vloeistoffen en energiebron

Controleer het niveau van de hydrauliekolie en bij een verbrandingsmotor ook motorolie, koelvloeistof en brandstof. Bij een elektrische heftruck controleer je laadtoestand, kabels en stekker; bij een LPG-heftruck of de gasfles goed vastzit en je geen gas ruikt.

4. Doe de functiecontrole met de heftruck aan

Ga zitten, doe de gordel om en start de heftruck, en test dan claxon, verlichting, signalering, besturing en beide remmen. Hef, laat zakken en kantel de mast zonder last over het volle bereik en let op afwijkende geluiden.

5. Leg het resultaat vast en teken af

Bevestig elk punt als goed of niet goed en teken de controle af met je naam. Een "niet goed" krijgt altijd een korte omschrijving en bij voorkeur een foto, zodat de monteur weet waar hij moet kijken.

6. Handel gebreken af voordat je gaat rijden

Raakt een gebrek de veiligheid, gebruik de heftruck dan niet: meld het gebrek, zet de heftruck buiten gebruik met een label en informeer je leidinggevende. Gebruik de heftruck pas weer als het gebrek is verholpen en iemand die daartoe bevoegd is hem heeft vrijgegeven.

Wat doet de bestuurder als een controlepunt afgekeurd wordt?

De regel is eenvoudig en hoort op de checklist zelf te staan: een heftruck met een gebrek dat de veiligheid raakt, wordt niet gebruikt. Op de werkvloer betekent dat vier dingen:

  1. Niet gebruiken. Niet "alleen deze ene pallet" en niet "voorzichtig". De bestuurder beslist ter plekke en heeft niemands toestemming nodig om te stoppen.
  2. Direct melden bij de leidinggevende of de technische dienst, met heftrucknummer, wat er mis is en zo mogelijk een foto.
  3. Buiten gebruik stellen. Hang een duidelijk label "Niet gebruiken" aan het stuur of de bediening, haal de sleutel eruit en ontkoppel de accu als je procedure dat voorschrijft. Iedereen in de volgende dienst moet in een oogopslag zien dat deze heftruck stilstaat.
  4. Formeel vrijgeven. Na de reparatie legt degene die mag vrijgeven vast wat er is gedaan en haalt het label weg. De volgende bestuurder begint daarna gewoon met de dagelijkse controle.

Gebreken die de veiligheid niet raken (een gebarsten spiegelhuis, een ontbrekende bekerhouder) meld je ook, zodat ze worden verholpen voordat ze erger worden, maar de heftruck mag dan in gebruik blijven. Maak dat onderscheid expliciet op de checklist, anders legt elke bestuurder de grens ergens anders.

Waarom schiet een papieren heftruckchecklist tekort?

De meeste bedrijven beginnen met een papieren kaart op een klembord of in een houder op de heftruck. Dat werkt, totdat iemand een vraag stelt. Welke heftruck had vorige maand een lekkende cilinder? Is heftruck 7 in de nachtdienst gecontroleerd? Wie meldde het remprobleem en wanneer is het verholpen? Op papier zitten de antwoorden verspreid over kaarten die in een map verdwijnen, kwijtraken of achteraf worden ingevuld. Gebreken worden opgeschreven maar niet doorgegeven, en een terugkerend probleem op een heftruck valt niemand op omdat niemand alle kaarten naast elkaar legt.

Een digitale checklist verandert de controle zelf niet. Wel wat er met het resultaat gebeurt: dat wordt bij de heftruck vastgelegd, met tijdstip en naam, en je vindt het per heftruck terug.

In de praktijk met digitale werkinstructies

In de Work Instruction App bouw je de dagelijkse controle als werkinstructie met een pagina per onderdeel uit de tabel hierboven. Een gangbare opzet:

  • Een QR-code of NFC-tag op elke heftruck. De bestuurder scant de code op de heftruck en de dagelijkse controle van die heftruck opent direct op telefoon of tablet, zie werkinstructies via NFC. Geef elke heftruck een eigen exemplaar van de controle (bijvoorbeeld "Dagelijkse controle heftruck 7") met een eigen code: de geschiedenis van een heftruck zijn dan gewoon de uitvoeringen van die werkinstructie. Gebruik je één gezamenlijke controle voor alle heftrucks, laat de bestuurder dan in de eerste stap het heftrucknummer invullen of een barcode op de heftruck scannen.
  • Verplichte controlepunten. Elk punt is een vinkje, keuzerondje (goed / niet goed) of getalveld (urenstand). Staat de stap op verplicht, dan kan de bestuurder niet verder naar de volgende pagina of afronden voordat alles is ingevuld.
  • Een foto van elk gebrek. Zet een fotostap bij de vragen, zodat een "niet goed" samen gaat met een foto van het echte probleem.
  • Niet goed heeft een vervolg. Vink in de editor "niet goed" aan als afwijkend antwoord: de controle wordt dan in het overzicht van uitvoeringen gemarkeerd als afwijking. Voeg een pagina toe die alleen wordt getoond als een veiligheidspunt "niet goed" is, met de stopregel: niet gebruiken, het gebrek melden en een label ophangen.
  • Een herinnering als de controle niet is gedaan. Geef de controle een planning, bijvoorbeeld 06:00 en 14:00 op werkdagen met een marge. Is er op tijd geen afgeronde controle, dan krijgen de Manage-gebruikers een taak en een e-mail voor die gemiste controle.
  • Handtekening. Een handtekeningstap aan het eind bevestigt wie de controle deed. De app legt daarnaast zelf de gebruiker, begin- en eindtijd, duur en de versie van de checklist vast.
  • Geschiedenis per heftruck. Afgeronde controles filter je per werkinstructie, gebruiker en periode. Voor meldingen buiten de vaste controle (een geluid dat komt en gaat, een uitgevoerde reparatie) krijgt elke heftruck een eigen logboek waarin bestuurders en de technische dienst notities toevoegen.

Pas je de checklist aan (een nieuw type heftruck, een extra punt na een incident), dan publiceer je een nieuwe versie; eerdere controles blijven gekoppeld aan de versie die toen gold, zie digitale checklists. Voor magazijnen en distributiecentra met veel heftrucks en meerdere diensten laat de pagina over werkinstructies in de logistiek zien hoe dit in de rest van de dag past. Schrijf je voor het eerst werkinstructies, lees dan werkinstructie maken voor het formuleren van controlepunten die elke bestuurder hetzelfde opvat.

Tips voor een dagelijkse controle die bestuurders echt doen

  • Begin bij de handleiding. De handleiding van de fabrikant noemt de dagelijkse controles voor dat model. Jouw checklist zet ze in een praktische volgorde en verzint er geen eigen lijst bij.
  • Laat zien hoe "goed" eruitziet. Een foto van een goed gespannen ketting of het minimumstreepje op de oliepeilstok helpt een nieuwe bestuurder meer dan een zin.
  • Maak de stopregel zichtbaar. Zet "Niet goed op een veiligheidspunt: niet gebruiken, melden, label ophangen" bovenaan de controle, niet onderaan.
  • Maak de cirkel rond. Bestuurders blijven alleen gebreken melden als ze zien dat een melding tot een reparatie leidt. Bespreek openstaande gebreken in het startoverleg van de dienst.
  • Herzie de lijst na incidenten. Leidde een gebrek tot een bijna-ongeval en stond het niet op de lijst, voeg het dan toe en publiceer een nieuwe versie.

Wil je op papier beginnen of een basis voor je digitale checklist, dan kun je hieronder een printbaar sjabloon voor de dagelijkse heftruckcontrole downloaden.